Pojašnjenje iz Brisela da BiH nije tražila opće izuzeće od CBAM-a otvara važnije pitanje od samog nesporazuma oko zakašnjelog zahtjeva Ministarstva vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH i njegovog tumačenja.
CBAM – Mehanizam EU za prekogranično prilagođavanje ugljika, kolokvijalno nazvan karbonski porez, nije problem koji će nestati traženjem izuzeća ili prilagodbe našim neizvršenim obavezama.
BiH je potpisnica “Sofijske deklaracije o zelenoj agendi za zapadni balkan” od 10. novembra .2020. godine kojim je BiH preuzela političku obavezu da provodi Zelenu agendu i usklađuje svoju ekonomiju s evropskim klimatskim politikama. Iz ove deklaracije je proizašao obavezujući CBAM mehanizam koji je dd 1. januara 2026. u punoj primjeni.
Pristiglo pojašnjenje Evropkse Komisije predstavlja jasnu poruku da će buduća konkurentnost evropske ekonomije, pa tako i naših izvoznika, biti sve više vezana za smanjenje emisija i energetsku tranziciju.
Iz perspektive politika koje zagovaraju BH ZELENI, pravi odgovor nije ovaj neuspjeli pokušaj Ministra Košarca da BiH izbjegne pravila koja dolaze iz EU, nego da Institucije konačno ispune svoje obaveze i stvore uslove za brži ekonomski napredak BiH i integraciju u međunarodne ekonomske procese.
U prvom redu, da hitno uspostavi Energetsku berzu, razvije Sistem naplate emisija (ugljika) kao i Sistem certificiranja zelene energije. Napominjemo da je BiH jedina u regiji koja kasni sa jedinstvenom energetskom berzom, a ista je preduvjet integracije s evropskim energetskim tržištem.
Umjesto traženja izuzeća i izgovora, institucije države moraju početi stvarati vlastiti sistem čistije i konkurentnije ekonomije. To znači ubrzanje ulaganja u obnovljive izvore energije, energetsku efikasnost i modernizaciju elektroenergetske mreže, ali istovremeno i osigurati pravednu tranziciju za radnike i stanovnike lokalnih zajednica i regija koje danas zavise od uglja.
CBAM treba posmatrati kao alarm koji je odavno upaljen.
Bosna i Hercegovina ima izbor: nastaviti braniti ekonomiju zasnovanu na fosilnim gorivima i svake godine gubiti konkurentnost, ili prihvatiti zelenu tranziciju kao razvojnu šansu.
Ako želimo biti dio evropskog ekonomskog prostora, ne možemo tražiti pristup evropskom tržištu za naše proizvode, a istovremeno odbijati pravila koja to tržište čine klimatski održivim. Naš cilj treba biti da ne tražimo izuzeće od zelene tranzicije, nego da budemo spremni za nju.
BH ZELENI nisu čuvari popularnih političkih parola, recikliranih političkih mišljenja već su utemeljitelji politika koje BiH i njene građane mogu povesti naprijed!
—
Besim Tabaković, dipl.ing.agr
Agronomist
M+387 (0) 62 69 46 33
e-mail: besim.tabakovic@gmail.com